گويند او پيوسته اينجا نماز كردى . اين محراب زكرياى نبى ( ع ) است و او در اينجا نماز گزارد . « 1 » . . . در داخل سرپوشيدهء مسجد اقصى ، حصيرهاى مغربى انداخته و قنديلها و مسرجه‌ها ( چلچراغها ) جداجدا به زنجير آويخته‌اند و محرابى بزرگ در آن سرپوشيده ساخته‌اند كه منّقش به ميناست و در دو جانب محراب دو عمود مرمرى است به رنگ عقيق سرخ و تمامت ازارهء مقصوره ، مرمرهاى رنگارنگ است و در دست راست آن ، محراب معاويه قرار دارد . در سه فرسنگى شهر ( بيت المقدس ) آبگيرى بزرگ ديدم كه آبها كه از كوه جارى مىشود ، در آنجا جمع مىگردد و از آن آبگير ، راهى ( مجرايى ) ساخته‌اند كه به مسجد جامع جارى مىگردد . . . در همهء خانه‌ها حوضهاى آب باشد كه از آب باران پر شود ، گرمابه‌ها نيز از آب باران باشد . حوضهايى كه در جامع است هرگز محتاج به عمارت نباشد ، چون از سنگ خاراست . وى ادامه مىدهد : گفتم كه شهر بيت المقدس بر سر كوه است و زمين شهر هموار نيست ، ولى زمين مسجد صاف و هموار است . پس ، بدان موضع كه شهر و محله‌ها در نشيب است ، مسجد را درهاست . از آن درها ، يكى را باب النّبى ( ص ) خوانند و در جانب قبله است . اين در ، ده گز پهنا و حدود پنج گز ارتفاع دارد و بر بالاى آن ، سقفى زده‌اند و بنايى بزرگ بر بالاى آن است و سنگهايى را در بناى آن به كار برده‌اند كه حركت دادن و جابه‌جا كردن آن ميسر نيست . مىگويند آن عمارت را سليمان بن داود ( ع ) بنا كرده است و پيامبر ( ص ) در شب معراج از آن در به مسجد آمده است ، و اين در بر جانب راه مكه است . در پهناى مسجد ، در سمت شرقى ، درى است كه آن را باب العين گويند ، چون از اين در بيرون روند ، به نشيبى فرو روند كه آنجا چشمهء سلوان است . « 2 » گفته‌هاى ناصرخسرو دربارهء قبة الصّخره به گفته‌هاى مقدسى نزديك است ؛ در اينجا فقط به تزييناتى كه در سرپوشيدهء قبة الصّخره در زمان ناصر خسرو بوده و مقدسى چيزى دربارهء آن نگفته ، اشاره مىكنيم . وى گفته است : صخره سنگى كبود رنگ است و هرگز كسى پاى بر آن ننهاده است و از آن سمت كه رو به قبله است ، نشيبى ( سرازيرى ) دارد و چنان است كه گويى قبلا كسى از آنجا بالا

--> ( 1 ) . سفرنامه ؛ ص 29 - 33 و قس . : نزهة المشتاق ؛ ج 1 ، ص 359 - 360 . ( 2 ) . سفرنامه ؛ ص 35 - 39 .